Katastrofa elektrowni atomowej w Czarnobylu, a najnowsze systemy bezpieczeństwa

Wstęp

Serial Czarnobyl produkcji HBO jest absolutnym hitem ostatnich miesięcy. Obejrzałem go z zapartym tchem i zdecydowanie jest to jeden z najlepszych seriali jakie ostatnio oglądałem. Szczególnie interesujące dla mnie były wszystkie przyczyny wystąpienia awarii w elektrowni atomowej, dlatego chciałbym je przeanalizować w najnowszym artykule. Czy w dzisiejszych czasach rozwój systemów bezpieczeństwa zapobiegł by tej tragedii? Jak zmieniła się mentalność ludzi, czy bezpieczeństwo ludzi jest ważniejsze niż zrealizowanie planu produkcyjnego?

Przyczyny Awarii

Przeniesienie testu na nocną zmianę

Pierwszą przyczyną awarii, o której wspomina Ulana Khomyuk w ostatnim odcinku jest czynnik ludzki. Mianowicie test bezpieczeństwa, który został zaplanowany na pierwszą zmianę został przeniesiony na zmianę nocną. Do wykonania testu należało praktycznie wyłączyć reaktor, co spowodowało by znaczny spadek wytwarzanej energii. Firmy produkcyjne na koniec miesiąca musiały wyrobić swoje „targety”, dlatego nikt nie mógł sobie pozwolić na przestój produkcyjny spowodowany brakiem zasilania. Każdy pracujący w systemie zmianowym wie jakie to niesie za sobą konsekwencje. Przede wszystkim obsada, na pierwszej zmianie jest zawsze największe wsparcie inżynierów z różnych działów. Kolejnym aspektem jest wydajność pracownika. Człowiek jest przystosowany do tego, aby pracować w dzień, a w nocy odpoczywać i w tym systemie jest najwydajniejszy. Oczywiście do wszystkiego można się przyzwyczaić, ale w nocy pewne fakty analizujemy wolniej i dojście do pewnych wniosków zajmuje Nam zdecydowanie więcej czasu. W serialu również pokazano, że nadzór nad testem miał przeprowadzić 25 letni inżynier z 3 miesięcznym stażem. Oczywiście jego przełożonego w ogóle to nie interesowało, że nie ma doświadczenia i nie wszystko może jeszcze wiedzieć. Mam wrażenie, że w dzisiejszych czasach jest podobnie. Nikogo nie interesuje, że nie masz doświadczenia, najważniejsza jest produkcja i to żeby na koniec słupki się zgadzały. Nie ma tu ani czasu ani miejsca na naukę.

Systemy bezpieczeństwa

W serialu pokazane zostało jak w banalny sposób za pomocą zwykłych przełączników możliwe było zmostkowanie automatycznego systemu bezpieczeństwa. W dzisiejszych czasach w których mamy 4 klasy bezpieczeństwa, safety sterowniki plc, przekaźniki bezpieczeństwa, kurtyny, zamki itd… Wydaje się absolutnie niemożliwe zaprojektowanie układu bezpieczeństwa, który może wyłączyć każdy za pomocą zwykłego przełącznika. W procesach niebezpiecznych i silnie wybuchowych systemy automatycznej kontroli są niemożliwe do wyłączenia i ominąć je można tylko znając odpowiednie hasło (jeżeli zmieniamy program w sterowniki safety) lub zmieniając sam hardware. Ilość czujników, która monitoruje proces jest tak duża, że tego typu awaria nie powinna mieć nigdy miejsca.

Niewiedza przełożonego

W serialu doskonale została ukazana niewiedza przełożonego o czyhającym niebezpieczeństwie. Liczył się tylko wynik i możliwość awansu. Serialowy Anatolij Diatłow nie zwracał uwagi na wątpliwość swoich podwładnych inżynierów nadzorujących przebieg testu. Pomimo niebezpieczeństwa kazał kontynuować test co doprowadziło do największej katastrofy energetycznej naszych czasów. Czy w dzisiejszych czasach jest inaczej? Czy kiedykolwiek przełożony, który miał na szali wybór bezpieczeństwo czy zrealizowanie planu produkcyjnego wybrał bezpieczeństwo? Najważniejsze są słupki i zrealizowanie celu produkcyjnego, jeżeli można z mostkować system bezpieczeństwa aby dokończyć produkcje to trzeba to zrobić. Życie ludzkie i bezpieczeństwo mimo tego iż powinno być na pierwszym planie często nie jest. Dlatego też pamiętajmy wykonując polecenia przełożonych, że mamy własny rozum i często dużo większą wiedzę o ewentualnych konsekwencjach naszych czynów. Nie warto ślepo wykonywać poleceń bo czasami może to mieć tragiczne skutki.   

Wady konstrukcyjne reaktora

W zasadzie bez tego nigdy by nie doszło do tej awarii. Reaktor elektrowni atomowej w Czarnobylu był po prostu wadliwie skonstruowany. Przez pośpiech w jego oddaniu popełniono szereg błędów na każdym etapie oddania inwestycji do produkcji. Wydaje się, że dzisiaj tak duże obiekty zanim zostaną oddane do użytku muszą przejść przez szereg różnego rodzaju kontroli. Często jednak termin oddania inwestycji jest bardzo naciągany na każdym etapie i na bardzo rzetelne testy już nie ma czasu, bo im szybciej zacznie pracować tym szybciej się zwróci.

Podsumowanie

Na pewno nie wszystkie czynniki pokazane w serialu mają odzwierciedlenie w rzeczywistości i część z nich została naciągnięta na potrzeby serialu. Jednak można z tego wyciągnąć wiele wniosków do przyszłej pracy . Przede wszystkim nie bójmy się powiedzieć, że czegoś nie wiemy. Nikt nie rodzi się specjalistą, każdy potrzebuje czasu aby się pewnych rzeczy nauczyć, zdobyć doświadczenie. Jeżeli Twój przełożony tego nie rozumie to się tym nie przejmuj, nie rób nic na siłę .Lepiej się trzy razy zastanowić i zadzwonić do dwóch doświadczonych kolegów, niż spowodować awarie, której usunięcie będzie dużo więcej kosztować niż godzina którą poświęcisz na dogłębna analizę problemu. Kolejną rzeczą, o której należy pamiętać to to, że Ty jesteś specjalistą i Ty odpowiadasz za konsekwencje swoich czynów nie przełożony. Jeżeli nie chcesz czegoś robić, bo uważasz, że jest to niebezpieczne to po prostu tego nie rób!! . Pamiętaj, że możesz zrobić krzywdę sobie i innym.

Jak uważacie czy w dzisiejszych czasach taka awaria mogłaby wystąpić?

Musiałeś/aś kiedyś pod wpływem przełożonego ingerować w system bezpieczeństwa maszyn/urządzeń? Podzielcie się swoimi doświadczeniami w komentarzu.

Zapraszam do obserwowania strony na Instagramie i polubienia profilu na fb.

Link — > Pasja automatyki na Facebooku

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *